REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE KIERUNKÓW PRZEMIAN KOLEJOWEJ OFERTY PASAŻERSKIEJ W POLSCE W LATACH 1989–2024. Część I. UWARUNKOWANIA ORGANIZACYJNE, INFRASTRUKTURALNE I TABOROWE

Publikacja Wydawnictwa Naukowego Instytutu Kolejnictwa

Dwuczęściowa monografia poświęcona przemianom oferty kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce w latach 1989-2024 jest pierwszym opracowaniem, tak obszernie i wielopłaszczyznowo prezentującym omawiane zagadnienie. Celem badań jest synteza 35 lat przemian od momentu rozpoczęcia transformacji społeczno-gospodarczej i ustrojowej, tj. od 1989 roku do 2024 roku oraz zaprezentowanie regionalnego zróżnicowana kierunków przemian oferty pasażerskiej w wieloletnim horyzoncie czasowym. Monografia ma charakter interdyscyplinarny, a jej wyróżnikiem tej monografii jest dokumentacja kartograficzna.

Zakres czasowy obejmuje zarówno okres kryzysu społeczno-gospodarczego w latach 90. ubiegłego stulecia, jak też dwudziestoletni okres członkostwa Polski w Unii Europejskiej, w tym pełny okres dwóch perspektyw finansowych (2007-2013 i 2014-2020). Monografia jest próbą nowego spojrzenia na przemiany kolei pasażerskiej w Polsce w układzie aktualnych województw – regionów administracyjnych. Podstawowym materiałem źródłowym były sieciowe rozkłady jazdy pociągów, wydawane papierowo, a po 2012 roku – elektronicznie, a część analiz przeprowadzono w oparciu o stworzoną autorsko w środowisku GIS bazę linii kolejowych.

Ze względu na obszerność zagadnienia monografia ma charakter dwutomowy. Część pierwsza monografii o charakterze bardziej teoretycznym to przede wszystkim opis uwarunkowań infrastrukturalnych, taborowych, organizacyjnych i prawnych, tworzących szeroko rozumiane tło w jakim następowały zmiany oferty przewozowej.

W pierwszym tomie monografii zamieszczono pięć rozdziałów: zarys historii rozwoju i przemian kolei w latach 1945-1988, przegląd najważniejszych przepisów regulujących funkcjonowanie kolei pasażerskiej w Polsce, uwarunkowania kształtowania kolejowej oferty przewozowej oraz zmiany organizacyjne i własnościowe na kolei w Polsce od 1989 roku, zmiany wielkości sieci i stanu infrastruktury od 1989 roku oraz przekształcenia parków taborowych przewoźników pasażerskich i ich wpływ na możliwości kształtowania oferty przewozowej. W dodatku do rozdziału infrastrukturalnego zamieszczono szczegółowe mapy prezentujące zmiany sieci kolejowej w cyklach 5-letnich.